Strefa rodzica

Jak rozwiązywać konflikty z dzieckiem?

Największym nieprzyjacielem rodziny nie jest konflikt, ale obojętność.
P. Pellegrino

image
  • Sytuacje konfliktowe są w rodzinie nieuniknione. Mogą nastąpić różnice zdań, stanowisk, potrzeb, zainteresowań, a także wartości.
    Konflikty to:
    •    sygnał zdrowia – oznaczają, że każdy z nas istnieje i jest zdolny do wyrażania samego siebie;
    •    uznanie prawa do bycia innym;
    •    bodziec do rozwoju – źródłem inspiracji jest właśnie napięcie – jest to pokarm dla wyobraźni i tworzenia tego, co jeszcze nie istnieje;
    •    środek do budowania i formowania tożsamości – dzięki konfrontacji między własnymi pragnieniami i ambicjami a życzeniami i aspiracjami rodziców w dziecku rodzi się poczucie odrębności i niezależności;
    •    element ułatwiający pokonywanie trudności życiowych – dziecko, które w domu nauczyło się dostrzegać i tolerować różnice, a równocześnie czerpać przyjemność z bycia razem, będzie łatwiej stawiać czoło rzeczywistości, nauczy się dyscypliny wewnętrznej i radzenia sobie z niepowodzeniami.
    (J. Sakowska)

    Trzy podstawowe sposoby rozstrzygania sporów

    Z pozycji władzy:                    
    Zwycięża silniejszy.      
    Rezultaty: zerwanie relacji, frustracja

    Z pozycji prawa:
    Rozstrzygnięcie korzystne tylko dla jednej ze stron.               
    Rezultaty: urazy, poczucie niesprawiedliwości, oddalenie się od siebie.

    Z pozycji interesów:
    Wyjście korzystne dla wszystkich.
    Rezultaty: szacunek, zadowolenie, satysfakcja dla wszystkich, współpraca.
                                                                                               
    Związek rodzice – dzieci jest stworzony po to, by trwać. Jest to relacja na całe życie. Aby funkcjonowała sprawnie, należy dać pierwszeństwo metodzie, w której ważne są interesy wspólne i szanowane interesy sprzeczne. Rezultat powinien pozwolić na zachowanie związku, a korzyści z niego płynące powinny być większe od kosztów konfliktu.
                                            (J. Sakowska)

    Rodzina jest systemem, więc w sytuacji konfliktu czy problemu są nim dotknięci wszyscy jej członkowie, nawet jeśli bezpośrednio uczestniczą w nim tylko dwie osoby.
    Debata rodzinna to sposób rozwiązywania problemów i konfliktów oparty na wzajemnym szacunku i miłości. Daje szansę na rozpoznanie wzajemnych potrzeb i ich akceptację.
    W poszukiwanie rozwiązania, a więc negocjacje, są zaangażowani wszyscy członkowie rodziny, dzięki czemu każdy może mieć wpływ na wynik. Łatwiej jest wtedy podporządkować się ustaleniom i ich przestrzegać.

    Zasady debaty rodzinnej:
    Wyznaczamy miejsce, w którym znajduje się lista spraw na debatę rodzinną (może to być np. zeszyt rodzinny, kartka na lodówce lub domowa tablica informacyjna).
    Każdy ma prawo wpisać na listę problem, który uważa za ważny, i podpisuje się pod nim.
    Spotkania odbywają się np. raz w tygodniu, w ustalonym wcześniej dniu i o stałej godzinie.
    Spotkamy się przy pustym stole – sprzyja to skupieniu się na rozwiązywanym problemie.
    Decyzje są podejmowane demokratycznie.
    Omawiane są plany poszczególnych członków rodziny na kolejne dni (warto także zaplanować wspólną rozrywkę rodzinną w nadchodzącym tygodniu).
    Spotkanie kończy się przyjemnością dla całej rodziny, np. wspólną grą, deserem, śpiewem, zabawą, spacerem.
    Przebieg debaty rodzinnej.
    Wybór osoby, która dba o porządek i przestrzeganie reguł.
    Komplementy i wyrazy uznania – poszczególni członkowie spotkania, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, wypowiadają się pozytywnie o każdej osobie (ważne, aby były to zdania prawdziwe, zawierały konkret i dotyczyły spraw w miarę aktualnych, np. Cenię w tobie…, Gratuluję…, Podziwiam…, Lubię w tobie…). Sekretarz wskazuje kolejną osobę, która będie słuchała pozytywów pod swoim adresem – chodzi o to, aby każdy był nadawcą i odbiorcą miłych, dobrych słów.
    Przedstawienie  listy spraw do omówienia według kolejności ich zapisania.

    Rozwiązywanie problemu:
    Nazwanie problemu przez osobę zainteresowaną – dokładne, ale krótkie opowiedzenie o swoich uczuciach oraz niezaspokojonych bądź naruszonych potrzebach. Należy używać komunikatu „Ja” oraz zachęcać pozostałych uczestników do włączenia się w próbę rozwiązania problemu;
    Zajęcie stanowiska wobec problemu przez pozostałe osoby – słuchanie siebie z szacunkiem, okazywanie empatii i zrozumienia, unikanie krytykowania, obwiniania, oskarżania, Nieprzerywanie sobie;
    Spisywanie pomysłów rozwiązania trudnych sytuacji;
    Krytyczna ocena propozycji rozwiązań;
    Wybór jednego rozwiązania, za zgodą wszystkich uczestników;
    Wprowadzenie ustaleń w życie wraz z określeniem, kto i co wykona, od kiedy zaczynamy, co jest potrzebne, aby to zrobić.
    Zakończenie debaty miłym akcentem, np. wspólną zabawą.
    Przechowywanie wszelkich ustaleń i zapisków do następnej debaty.
    Jeśli przyjęte rozwiązanie problemu nie sprawdza się w praktyce, problem omawiany jest podczas następnej debaty. Zapisuje go na liście osoba, która ma zastrzeżenia.

    Korzyści debaty rodzinnej dla dzieci:
    Dostrzeganie własnych możliwości – Ja to potrafię.
    Dostrzeganie własnego znaczenia w relacji z bliskimi – Biorę w tym udział, mój problem jest istotny, a ja jestem potrzebny, by znaleźć rozwiązanie.
    Dostrzeganie własnej siły i wpływu na swoje życie – Mam wpływ na moje wybory.
    Rozumienie swoich uczuć i ich wpływu na zachowanie oraz wykorzystanie tej wiedzy w praktyce. Rozwijanie samodyscypliny i samokontroli.
    Współpraca  z innymi i nawiązywanie przyjaźni (negocjacje, słuchanie).
    Zdolność rozumienia innych (empatia, elastyczność, reagowanie na ograniczenia).
    Dokonywanie właściwego osądu, wykorzystywanie swojej mądrości i oceny sytuacji, pomysłowości i możliwości.

    Korzyści debaty rodzinnej dla rodziców:
    Przedstawienie problemu na spotkaniu rodzinnym – gdy opadną już emocje.
    Opracowywanie rozwiązania przez dzieci.
    Nieprzyjmowanie na siebie odpowiedzialności za wypracowanie rozwiązania i wprowadzenie go w życie.
    Satysfakcja i zadowolenie z siebie jako rodzica.
    Dostrzeżenie przymiotów własnego dziecka.
    Zaufanie do dziecka.


    Korzyści debaty rodzinnej dla rodziny:
    Miłość, wzajemny szacunek i bliskość.
    Budowanie więzi.
    Wzajemna pomoc.
    Umiejętność rozwiązywania problemów.
    Mniejsza liczba problemów, bo są rozwiązywane na bieżąco.
    Tworzenie rytuałów i tradycji rodzinnej.

    (J. Nielsen)


    W relacjach rodzice – dzieci nie podejmuje się negocjacji w każdym przypadku. Pewne sytuacje mogą być obiektem negocjacji, inne zaś nie. Należy jednak zawsze dać szansę znalezienia polubownego rozwiązania w przypadku konfliktu potrzeb. Inaczej rzecz się ma              w przypadku konfliktu wartości. Zasady muszą być wyrażone jasno, a dziecko musi wiedzieć, że istnieją pewne granice.
                                        (J. Sakowska)

    Fot. Shutterstock